Kira gelir vergisi, her yıl mart ayı geldiğinde kirada gayrimenkulü bulunan mülk sahiplerinin sıklıkla arattığı konulardan biridir. Özellikle kira gelirlerinin nasıl beyan edileceği ve hangi tür kirada bulunan gayrimenkul gelirlerinin beyana tabi olacağı sorusu insanların kafasına takılmaktadır. Yazımızda kirada gayrimenkulü bulunan vatandaşlara kira gelir vergisi ödeme konusunda yol gösterecek bazı önemli bilgiler yer almaktadır.
İçerikler
Mesken Kira Gelirleri
İdare tarafından yayımlanan tebliğler ile her yıl güncellenen tutarlardaki mesken kira gelirleri istisna kapsamında olup elde edilen kira gelirlerinin belirlenen bu tutarı aşması durumunda beyana tabi olacaktır. Örneğin 2020 yılı için elde edilen kira gelirlerinin 6.600,00 TL’ si istisna uygulaması kapsamında değerlendirilmektedir. Şayet geliriniz bu tutarı aşıyor ise beyan etmek durumunda kalacaksınız. Bu tutarı aşmayan kira gelirleri için kira gelir vergisi beyanı vermeniz gerekmeyecek.
Tabii ki burada kira gelirinden ayrı olarak ticari kazanç, zirai kazanç ve mesleki kazancından ötürü mükellef olan vatandaşlar hem bu istisnadan yararlanamayacaklar hem de tutarı ne olursa olsun kira gelirlerini kendi yıllık beyanlarına yansıtmak durumunda kalacaklardır. Öte yandan istisna uygulamasından yararlanılabilmesi için şahısların ticari, zirai ya da mesleki bir mükellefiyetleri olmasa dahi gayrimenkullerden elde edilen kira gelirleri, menkul sermaye iradı gelirleri, elde edilen ücret gelirleri ile Gelir Vergisi Kanununda yer alan diğer kazanç ve iratların gayrisafi tutarlarının toplamı belirli bir tutarı aşmaması gerekmektedir. Eğer her yıl güncellenerek ilan edilen bu tutarları aşan miktarlarda gelir elde ediliyor ise yine istisna uygulamasından faydalanılamayacaktır.
Bahsettiğimiz istisna uygulaması bireysel olarak yararlanılan bir sistem olup sahip olunan mülk ortaklık içeriyor ise bu gayrimenkulden elde edilecek kira gelirleri için her bir ortak istisnadan payına düşen kira geliri için yararlanabilecektir. Konuyla ilgili olarak kira gelir vergisi için bir örnek vermek gerekir ise iki ortaklı bir gayrimenkulden 2020 yılı için 10.000,00 TL tutarında bir kira geliri elde edilmiş ise her ortağın payına 5.000,00 TL tutarında kira geliri düşecek ve iki ortak da yukarıda bahsettiğimiz istisnayı bozan şartların olmaması durumunda bu kira gelirlerini beyan etmek zorunda olmayacaklardır.
İstisna konusunda hatırlatılması gereken önemli konulardan biri de elde edilen kira gelirinin gerçek tutarda beyan edilmemesi veya kira geliri elde edilip de beyan dışı bırakılması durumudur. Eğer gelirinizi beyan dışı bırakır ya da olduğundan düşük bir rakam olarak beyan eder iseniz bu durumun tespiti halinde söz konusu istisna uygulamasından yararlanamayacağınızı da unutmamanız gereklidir. Bu açıdan bakıldığında kira gelir vergisi beyanı hem bir vatandaşlık görevi hem de bireysel olarak daha sonraki süreçte karşılaşılabilecek sorunların önüne geçilmesi açısından önem arz eder.
Kira gelirlerinde merak edilen bir diğer konu da gayrimenkulün idaresi için yıl içerisinde yapılan harcamaların gider olarak beyanlara yansıtılıp yansıtılamayacağı hususudur. İdare kira gelir vergisi ödeyecek vatandaşlara bu noktada iki seçenek sunmuştur. Mülk sahipleri beyanlarında gerçek gider usulünü veya götürü gider usulünü seçerek beyanlarını tamamlayabileceklerdir. Götürü gider usulünü seçen vatandaşlar, istisna tutarı düşüldükten sonra kalan kira geliri tutarlarından yüzde on beş (%15) oranında indirim yapabileceklerdir. Bu indirim hakkı mülk sahiplerinin yıl içerisinde gayrimenkulleri için katlandıkları giderleri için tanınan bir hak olup herhangi mülk sahiplerinin giderlerine ilişkin herhangi bir tevsik edici belge de talep edilmeyecektir. Yani sizin yıl içinde gayrimenkulünüz için harcamış olduğunuz bir tutar olmasa dahi götürü gider usulünde gider indirimi yapma hakkını elde edebileceksiniz.
Öte yandan gerçek gider usulünü seçer iseniz kanunda yazan bir dizi gider indirimi yapma hakkını elde edebileceksiniz ancak bu kez yapılan giderlerin tevsik edici belgeler ile ortaya konulması gerekecektir. Bu sebeple beyan verirken hangi yöntemin ne için seçilmesi gerektiğini iyi kavramak gerekir. Belirtmek gerekir ki götürü sistemin seçilmesi halinde iki yıl geçmedikçe bu sistemden vazgeçilemeyecektir.
İşyeri Kira Gelirleri
Vatandaşların sahip oldukları işyerlerinden elde etmiş oldukları kira gelirleri de meskenlerden elde edilen gelirler gibi kira gelir vergisi kapsamında yer almaktadır. Ancak belirli noktalarda mesken kira gelirlerinde uygulanan yöntem ve kurallardan farklılıklar göstermektedir. Mesken gelirlerine uygulanan şekilde idare tarafından yayımlanan tebliğler ile her yıl güncellenen tutarlardaki işyeri kira gelirleri de istisna kapsamında olup elde edilen kira gelirlerinin belirlenen bu tutarı aşması durumunda beyana tabi olacaktır. Örneğin 2020 yılı için elde edilen işyeri kira gelirlerinin 49.000,00 TL’ si istisna uygulaması kapsamında değerlendirilmektedir. Şayet geliriniz bu tutarı aşıyor ise beyan etmek durumunda kalacaksınız. Bu tutarı aşmayan kira gelirleri için kira gelir vergisi beyanı vermeniz gerekmeyecektir.
Ancak bu noktada işyeri kiralamalarında özellik arz eden bir kiralama işleminden bahsetmemiz gerekmektedir. Sahip oldukları mülkleri basit usulde vergilendirilen mükelleflere işyeri olarak kiraya veren mülk sahipleri 2020 yılı için elde ettikleri kira gelirlerinin 2.600,00 TL’ i geçmesi durumunda beyanname vermek zorundadırlar. Öte yandan gerek istisna hükümleri ile ilgili olarak yaptığımız açıklamalar, gerekse gider yöntemleri ile ilgili belirttiğimiz hususlar ise işyeri kira gelirleri açısından da geçerliliğini korumaktadır.
Kira Gelir Vergisi Ödeme
Kira geliri vergisi beyanları her yıl Mart ayının başından sonuna kadar idareye verilmekte ve beyan edilecek tutarlar üzerinden tahakkuk edecek vergiler ise iki taksit halinde ödenmektedir. Bu vergiyi hesaplama yöntemini öğrenmek isteyen vatandaşlar Gelir İdaresi Başkanlığı ve vergi mevzuatında yer alan açıklamaları izleyerek gelirleri üzerinden ödeyecekleri vergiyi kendileri hesaplayabileceklerdir. Kira gelir vergisinin ilk taksiti, beyannamenin verildiği yani Mart ayının son günü akşamına kadar ödenebilecek ikinci taksitin ise beyannamenin verildiği yılın Temmuz ayının son günü mesai saati bitimine kadar ödenmesi gerekmektedir.
Ancak Temmuz ayının son günü tatil gününe rastlar ise ödeme ikinci taksit için ödeme günü ayın son gününü takip eden ilk günün akşamı mesai saati bitimine kadar uzayacaktır. Tabii ki bu süreler kanuni süreler olup idare gerektiğinde (olağanüstü durumlar gibi hallerde) tebliğler yayımlayarak söz konusu ödeme sürelerini değiştirebilecektir. Bu konuda idarenin açıklamalarının da takip edilmesi yaşanabilecek mağduriyetleri önleyecektir. Belirttiğimiz gibi beyan süreleri kanunlarda belli edilmiş olup vatandaşların beyanlarını son güne bırakmamaları beyan sürecinde ve kira gelir vergisi ödeme konusunda karşılaşabilecekleri problemleri de en aza indirecektir.
